Kinh tế AI Việt Nam: Tham vọng 6% GDP và 5 tỷ USD vào 2030

Ngày 28/8/2026, Chính phủ chính thức ban hành Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 1671/QĐ-TTg. Đây được xem là văn bản định hình cả một thập kỷ phát triển AI của Việt Nam, với những con số mục tiêu rất cụ thể: đến năm 2030, kinh tế AI đạt khoảng 6% GDP, xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ và giải pháp AI đạt khoảng 5 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI, xa hơn là lọt top 10 châu Á vào năm 2045.

Điểm đáng chú ý là chiến lược lần này không chỉ dừng ở việc "ứng dụng" AI mà xác định bước chuyển sang chuyển đổi toàn diện quốc gia bằng AI, coi AI là năng lực cốt lõi ngay từ khâu xác định bài toán, thiết kế, tổ chức và vận hành, với nhân lực - hạ tầng - dữ liệu làm nền tảng và thể chế, quản trị AI làm đột phá. Những mục tiêu ứng dụng cụ thể cũng được đặt ra: 60% doanh nghiệp sử dụng AI để nâng cao hiệu quả hoạt động, 100% cán bộ công chức sử dụng công cụ AI hằng tuần và 60% quyết định điều hành được hỗ trợ bằng dữ liệu và AI. Về con người, mục tiêu là đào tạo 10.000 nhân lực AI trình độ cao, 50.000 nhân lực đại học có năng lực ứng dụng AI, đào tạo lại cho 500.000 lao động và phổ cập kỹ năng AI nền tảng cho 10 triệu lao động đã qua đào tạo.

Tham vọng ở cấp quốc gia này đang gặp một thực tế khá thú vị ở cấp doanh nghiệp. Theo khảo sát của Vietnam Report, 67% doanh nghiệp Việt Nam dự định tăng đầu tư vào AI trong 2 năm tới, nhưng chỉ có 15% trong số họ có đội ngũ nhân sự đủ năng lực để triển khai, cho thấy khoảng cách giữa "muốn làm" và "làm được" vẫn còn khá lớn. Đây cũng chính là lý do chiến lược quốc gia đặt tổng mức đầu tư cho AI của toàn xã hội phải đạt từ 1% đến 1,5% GDP mỗi năm, xem đào tạo nhân lực là yếu tố sống còn.

Ở cấp độ vận hành thực tế, năm 2026 được xem là năm doanh nghiệp Việt chuyển từ thử nghiệm sang khai thác giá trị kinh doanh cụ thể. Xu hướng nổi bật là sự lên ngôi của AI Agent - những hệ thống có thể chủ động lập kế hoạch và xử lý công việc thay chatbot truyền thống, cùng cách triển khai từ cấp lãnh đạo thay vì để từng phòng ban tự phát. Song song đó, hệ sinh thái công nghệ nội địa cũng đang lớn dần: nền tảng FPT.AI hiện phục vụ hơn 100 triệu lượt tương tác mỗi tháng, còn nhiều công ty như MISA triển khai mô hình AI-as-a-Service để doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh cũng có thể tiếp cận AI dễ dàng hơn.

Giải thưởng AI Awards 2026, tổ chức trong khuôn khổ Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam AI4VN, cũng vừa khép lại vòng nhận hồ sơ với ba hạng mục tôn vinh sản phẩm, doanh nghiệp và tài năng AI Việt - một tín hiệu cho thấy câu chuyện AI ở Việt Nam không chỉ nằm trên giấy tờ chính sách mà đang hiện diện ngày càng rõ trong đời sống kinh doanh thực tế. Với cả quyết tâm chính sách và động lực từ thị trường, 2026-2030 hứa hẹn là giai đoạn bản lề để AI thật sự trở thành một phần của nền kinh tế Việt Nam, không còn là khái niệm xa vời.